Tìm hiểu về nghệ thuật múa rối nước truyền thống - Mariana.com.vn
Home / Đời Sống / Tìm hiểu về nghệ thuật múa rối nước truyền thống

Tìm hiểu về nghệ thuật múa rối nước truyền thống

Nghệ thuật sân khấu dân gian múa rối nước là một trong những nét văn hóa truyền thống và độc đáo của người dân Việt Nam. Cùng tìm hiểu về loại hình đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể này.

1. Lịch sử ra đời của nghệ thuật múa rối nước

Nhiều thông tin cho rằng nghệ thuật múa rối nước ra đời từ hơn 200 năm trước công nguyên, thời An Dương Vương xây thành Cổ Loa. Thế nhưng, theo các sử sách và văn bia chính thống thì loại hình này ra đời vào khoảng 10 thế kỷ trước (triều đại nhà Lý), ở vùng đồng bằng sông Hồng.

Từ một môn giải trí thường được biểu diễn vào các dịp lễ hội, múa rối nước, hay trò rối nước đã trở thành nghệ thuật văn hóa truyền thống của người Việt. Cho đến nay, loại hình đặc sắc này vẫn còn được gìn giữ và thường xuyên được biểu diễn phục vụ du khách trong và ngoài nước.

Múa rối nước ra đời ở triều đại nhà Lý

Múa rối nước ra đời ở triều đại nhà Lý

2. Nét đặc trưng trong nghệ thuật múa rối nước

  • Sân khấu biểu diễn

Đúng như tên gọi, múa rối nước dùng mặt nước dựng giữa ao, hồ làm sân khấu. Các nghệ nhân sẽ dựng nhà rối hay thủy đình này theo kiến trúc mái đình nông thôn Việt Nam, ở giữa có rèm che, xung quanh trang trí cờ lọng, quạt, voi ngựa…

  • Con rối

Con rối trong biểu diễn múa rối nước được làm bằng gỗ, trang trí với nhiều màu sơn thể hiện đặc trưng nhân vật.

Để làm ra được một con rối, người nghệ nhân phải trải qua nhiều công đoạn như gọt đẽo, đánh bóng, tô sơn, vẽ mặt… Điều này thể hiện sự tỉ mỉ, khéo léo của con người và sự đầu tư cho màn biểu diễn.

Để con rối có thể nổi lên trên mặt nước, người ta thường dùng gỗ sung, có đặc tính dai, nhẹ và dẻo.

Nhân vật chú Tễu luôn là người mở màn cho câu chuyện. Chú Tễu với thân hình tròn, nụ cười hóm hỉnh, mặc áo không cài khuy từ lâu đã trở thành nét đặc trưng không thể thiếu trong mỗi màn trình diễn trò rối nước.

Hình ảnh chú Tễu mở màn cho mỗi màn biểu diễn rối nước

Hình ảnh chú Tễu mở màn cho mỗi màn biểu diễn rối nước

  • Cách biểu diễn

Nghệ nhân múa rối nước điều khiển con rối bằng những cây sào hay hệ thống dây đã được gắn lên con rối hoặc bên dưới nước. Một vở diễn kéo dài 30 phút cũng có nghĩa là nghệ nhân phải ngâm mình trong làn nước lạnh ngang hông trong vòng hơn 30 phút để đem lại những cử động linh hoạt nhất cho con rối trên sân khấu.

Để hỗ trợ cho con người, các máy điều khiển được giấu dưới màn nước cũng góp phần đem đến những điều bất ngờ và thích thú cho khán giả.

Thành công chủ yếu cho màn biểu diễn phụ thuộc vào sự cử động mượt mà, tự nhiên của con rối. Điều này có nghĩa là vai trò của nghệ nhân rối nước rất quan trọng.

Ngoài ra, múa rối nước cũng không thể thiếu âm nhạc phụ họa. Âm nhạc đóng vai trò trong việc điều khiển tốc độ, dẫn dắt các động tác một cách uyển chuyển và tạo không khí truyền thống cho vở diễn bằng những làn điệu chèo hoặc dân ca.

Ngày nay, cách biểu diễn múa rối nước còn công phu và sống động hơn nhiều nhờ những hiệu ứng hiện đại như hệ thống ánh sáng, hiệu ứng lửa, khói…

  • Nội dung biểu diễn

Các vở diễn múa rối nước thường diễn tả những hoạt động hàng ngày trong đời sống người nông dân như giã gạo, cày cấy, dệt vải,…, các lễ hội truyền thống như trọi châu, đua thuyền, đấu vật, múa lân… Hay hoành tráng hơn là tái hiện những trận chiến vang danh lịch sử như Hai Bà Trưng, Lê Lợi, Quang Trung… hoặc các câu chuyện cố tích như Tấm Cám, Thạch Sanh…

Qua bao thời đại và các quá trình tiếp biến văn hóa, múa rối nước vẫn luôn là loại hình nghệ thuật truyền thống độc đáo của người dân Việt. Hãy cùng gìn giữ và phát huy múa rối nước như một bản sắc dân tộc không hề lẫn với bất cứ quốc gia nào khác trên thế giới!

Xem thêm: Những môn nghệ thuật Nhật Bản nổi tiếng nhất

5 (100%) 1 vote

About radianwarped

Bạn đọc cũng quan tâm

Vẽ tranh đề tài Trung thu

Vẽ tranh đề tài trung thu đa dạng chủ đề của những họa sĩ không đợi tuổi

Trung thu đến đồng nghĩa với việc vẽ tranh đề tài trung thu diễn ra …